Behandelen de publieke omroepen daadwerkelijk de onderwerpen en thema's die maatschappelijk relevant zijn?
Behandelen de publieke omroepen daadwerkelijk de onderwerpen en thema's die maatschappelijk relevant zijn?
Over de klant
De Nederlandse Publieke Omroep (NPO) beheert het publieke media-aanbod in Nederland via verschillende omroepen zoals KRO-NCRV, EO, BNNVARA en VPRO. Als publiek gefinancierde organisatie heeft de NPO een maatschappelijke verantwoordelijkheid om content te maken die aansluit bij wat er leeft in de samenleving. Met het Nederlandse medialandschap volop in beweging en politieke discussies over de rol van publieke omroepen, is het cruciaal om aan te tonen dat de programmering relevant is en thema's behandelt die Nederlanders belangrijk vinden.
De uitdaging
De kernvraag was: behandelen de publieke omroepen daadwerkelijk de onderwerpen en thema's die maatschappelijk relevant zijn? Eerder onderzoek had al in kaart gebracht welke thema's de Nederlandse samenleving belangrijk vindt (zoals woningnood, gezondheidszorg, klimaat). Maar nu wilde NPO analyseren: dekken we die onderwerpen ook voldoende in onze programmering? Pakken we deze thema's goed op, en in welke mate gebeurt dat per programma en per omroep? Het uitvoeren van zo'n analyse handmatig is onbegonnen werk bij tientallen programma's over radio, tv, podcast en YouTube.
Onze aanpak
We analyseerden 40-50 volledige programma's integraal via AI-gedreven content-analyse: complete uitzendingen van tv-programma's, radioprogramma's, podcasts en YouTube-content. Alle video en audio werd getranscribeerd en opgedeeld in kleine scènes van enkele seconden. Per scène analyseerde AI contextueel of er over specifieke thema's werd gesproken (bijvoorbeeld "woningnood" of "gezondheidszorg"). Cruciaal hierbij: het is geen simpele woordtelling. De AI begrijpt context. Een fragment over "de afgelopen jaren hebben provincies hard gewerkt aan gebiedsplannen, want met minder stikstof kunnen weer vergunningen worden afgegeven" wordt herkend als conversatie over woningnood, zonder dat het woord "woningnood" letterlijk valt. We rapporteerden resultaten in een Power BI dashboard waar gebruikers kunnen filteren per programma, omroep, thema of tijdsperiode. Het dashboard toont percentage spreektijd per thema, met directe links naar de originele videofragmenten. Daarnaast bouwden we een interactieve AI-module waarmee gebruikers vragen kunnen stellen aan de volledige dataset, bijvoorbeeld: "Hoe kan de zorg verbeterd worden volgens deze programma's?"
Resultaat en impact
Het dashboard maakt direct zichtbaar welke programma's welke thema's behandelen. Zo bleek bijvoorbeeld dat 19% van De Sociëteit ging over huisvesting/woningnood – de hoogste score in de analyse. Per omroep en per programma wordt nu transparant welke maatschappelijke thema's aandacht krijgen. De tool stelt NPO in staat om datagedreven te tonen dat publieke omroepen relevante onderwerpen behandelen, cruciaal in het huidige politieke debat over de legitimiteit van publieke omroep. Makers kunnen zien hoe hun programma's scoren op maatschappelijke relevantie en waar kansen liggen. NPO onderzoekt nu vervolgstappen, zoals het koppelen van thema-analyses aan kijkcijfers en waarderingscijfers: behandelen programma's die meer over relevante thema's gaan ook hogere waarderingen of kijkcijfers? De methodiek wordt overwogen om uit te breiden naar het volledige maandaanbod van alle omroepen en kanalen.
"We willen ook gaan onderzoeken of het schaalbaar is. We hebben die aanbodanalyse nu gedaan voor een aantal programma's, maar kunnen we dit ook doen voor wat we in een maand uitzenden voor alle omroepen en alle kanalen bijvoorbeeld? Dat zou fantastisch zijn. Er zijn genoeg vragen om nog mee aan de slag te gaan, en we zijn nu met een aantal omroepen aan het kijken of we inderdaad het volgende slag kunnen gaan slaan."
Petra Moonen, Marktonderzoeker, KRO-NCRV
Behandelen de publieke omroepen daadwerkelijk de onderwerpen en thema's die maatschappelijk relevant zijn?
Over de klant
De Nederlandse Publieke Omroep (NPO) beheert het publieke media-aanbod in Nederland via verschillende omroepen zoals KRO-NCRV, EO, BNNVARA en VPRO. Als publiek gefinancierde organisatie heeft de NPO een maatschappelijke verantwoordelijkheid om content te maken die aansluit bij wat er leeft in de samenleving. Met het Nederlandse medialandschap volop in beweging en politieke discussies over de rol van publieke omroepen, is het cruciaal om aan te tonen dat de programmering relevant is en thema's behandelt die Nederlanders belangrijk vinden.
De uitdaging
De kernvraag was: behandelen de publieke omroepen daadwerkelijk de onderwerpen en thema's die maatschappelijk relevant zijn? Eerder onderzoek had al in kaart gebracht welke thema's de Nederlandse samenleving belangrijk vindt (zoals woningnood, gezondheidszorg, klimaat). Maar nu wilde NPO analyseren: dekken we die onderwerpen ook voldoende in onze programmering? Pakken we deze thema's goed op, en in welke mate gebeurt dat per programma en per omroep? Het uitvoeren van zo'n analyse handmatig is onbegonnen werk bij tientallen programma's over radio, tv, podcast en YouTube.
Onze aanpak
We analyseerden 40-50 volledige programma's integraal via AI-gedreven content-analyse: complete uitzendingen van tv-programma's, radioprogramma's, podcasts en YouTube-content. Alle video en audio werd getranscribeerd en opgedeeld in kleine scènes van enkele seconden. Per scène analyseerde AI contextueel of er over specifieke thema's werd gesproken (bijvoorbeeld "woningnood" of "gezondheidszorg"). Cruciaal hierbij: het is geen simpele woordtelling. De AI begrijpt context. Een fragment over "de afgelopen jaren hebben provincies hard gewerkt aan gebiedsplannen, want met minder stikstof kunnen weer vergunningen worden afgegeven" wordt herkend als conversatie over woningnood, zonder dat het woord "woningnood" letterlijk valt. We rapporteerden resultaten in een Power BI dashboard waar gebruikers kunnen filteren per programma, omroep, thema of tijdsperiode. Het dashboard toont percentage spreektijd per thema, met directe links naar de originele videofragmenten. Daarnaast bouwden we een interactieve AI-module waarmee gebruikers vragen kunnen stellen aan de volledige dataset, bijvoorbeeld: "Hoe kan de zorg verbeterd worden volgens deze programma's?"
Resultaat en impact
Het dashboard maakt direct zichtbaar welke programma's welke thema's behandelen. Zo bleek bijvoorbeeld dat 19% van De Sociëteit ging over huisvesting/woningnood – de hoogste score in de analyse. Per omroep en per programma wordt nu transparant welke maatschappelijke thema's aandacht krijgen. De tool stelt NPO in staat om datagedreven te tonen dat publieke omroepen relevante onderwerpen behandelen, cruciaal in het huidige politieke debat over de legitimiteit van publieke omroep. Makers kunnen zien hoe hun programma's scoren op maatschappelijke relevantie en waar kansen liggen. NPO onderzoekt nu vervolgstappen, zoals het koppelen van thema-analyses aan kijkcijfers en waarderingscijfers: behandelen programma's die meer over relevante thema's gaan ook hogere waarderingen of kijkcijfers? De methodiek wordt overwogen om uit te breiden naar het volledige maandaanbod van alle omroepen en kanalen.
"We willen ook gaan onderzoeken of het schaalbaar is. We hebben die aanbodanalyse nu gedaan voor een aantal programma's, maar kunnen we dit ook doen voor wat we in een maand uitzenden voor alle omroepen en alle kanalen bijvoorbeeld? Dat zou fantastisch zijn. Er zijn genoeg vragen om nog mee aan de slag te gaan, en we zijn nu met een aantal omroepen aan het kijken of we inderdaad het volgende slag kunnen gaan slaan."
Petra Moonen, Marktonderzoeker, KRO-NCRV